İçeriğe geç
15 Ağustos 2026, Cumartesi
ALİ ŞERİATİ Bir Şehid, Bir Şahid
MEMLEKET MESELELERİ

İnsan Üzerine

I- Beşer-İnsan Diyalektiği İnsana, evrene, tarihe, sürece, ögelere ve bütünlüğe dair her tanımlama; epistemolojik, ontolojik ve metodolojik çerçevesinin ortaya konulmasını gerektirir... Bilim adamları, alemi, canlı ve cansız olmak üzere iki kısma ayırmışlar, insan bilimi ve felsefesini ise hayvan ve insan arasındaki ö…

Yazan Ali K.· 6 Eylül 2009 · 1 dk okuma · 16.512 okunma
Normal

I- Beşer-İnsan Diyalektiği

İnsana, evrene, tarihe, sürece, ögelere ve bütünlüğe dair her tanımlama; epistemolojik, ontolojik ve metodolojik çerçevesinin ortaya konulmasını gerektirir...

Bilim adamları, alemi, canlı ve cansız olmak üzere iki kısma ayırmışlar, insan bilimi ve felsefesini ise
hayvan ve insan arasındaki öz farklılıkları üzerine kurmuşlardır. İnsanı hayvandan ayıran temel farkları ise, bilgiyi sistemleştirme, şuur, konuşma, olarak tespit etmişlerdir.


Hayvanlık, içgüdüsel zorunluluklarla hareket ederken, insan kendi mahiyetini belirleme yetisiyle tarihi süreç içinde Firavun’dan Musa’ya kadar her şey olabilmiştir... problem insanın neliği ve olma sorunudur.


İnsan nedir ve ne olabilir? İşte sorunun kaynağı budur. Hayata yön vermek isteyen her inanç, ideoloji ve düşüncenin insananlayışı farklılaşmanın temel nedenidir. Bu farklılaşmanın iki ana cephesinin olduğu görülecektir; ruhçu taraf ve materyalist taraf... ruhçu taraf maddeyi etkisizleştirirken, materyalist cenah ruhu etkisizleştirmeye çalışmıştır... işte her iki türlü kopma yozlaşmanın nedenidir...


Ruh, saf olma halidir, ancak bedenle kendisi olabilir. Bunun İslam literatüründeki adı ‘TEVHİD-İ VÜCUT’tur. Platondan Marks’a tüm batı dünyası, ruh-beden zıtlaşması ve bu durumu aşma üzerine kurulmuştur. Aslında bu çekişmenin temel nedeni Ademiyettin parçalanmasıdır. Tam insanın görülemeyişidir... Oluş ve olma konusunda HEGEL önemli tespitlerine rağmen ırkçı bir takım sonuçlara varmakla yanılmıştır.


Beşer ve insan çelişkisinden, ancak ikisinin gerçek denge haliyle kurtulabilinir ve insan-adem olunabilir. Ancak anayasal özgürlük bu aşamadan sonra teşkil edilmelidir. Anayasal özgürlük, hem yerel hem de evrensel bazda alınacak kararlara bağlıdır... içeriye yönelik bir girişim, dışarıya da yönelmezse ,bütünlük gerçekleşmez... insanlık ortak bir yapıdır ve birbirini etkiler.

II- İnsan Olmak


Tabiat içinde yalnız insan şu üç özelliği ile diğer canlılıktan ayrılır;


1. Kendi keyfiyetini, yaratılışını, öz-yapısını, evrenin niteliği ve öz-yapısını, kendi ile evren arasındaki ilişkinin niteliğini ve neliğini algılama...


2. İnsan, seçebilen bir varlıktır...


3. İnsan yapıcı-kurucu bir varlıktır...


Bu üç tür özellik neye tekabül eder; ŞUUR veya yeni tabirle BİLİNÇ...


Tarihi süreç boyunca tüm insan sahası ve oluşumları insanın bu nitelikleriyle doğrudan alakalıdırlar... Eylem ve davranışları; bilincin neresinde olduklarının göstergesidir... Peki, bilinci nasıl tarif edeceğiz?


Bilinci belirleyen akıl mıdır? Bilincin göstergeleri üretim araçları mıdır? Bilinci belirleyen dilin konumumudur? Somut tabirle bilinçli insandan ne anlayacağız; Bilinçli insan; hem akla, hem üretim araçlarına, hem de dile eşit bir şekilde yaklaşım gösterir... Kaldı ki biz aklı, salt zekâ, salt rasyonalite, salt idealizm ile yorumlarsak, aidiyeti parçalarsak gerçek ve tam akıldan bahsedemeyiz... Tam akıl; evren içinde her bir unsurun etki açısından eşit ağırlıkta olduğunu bilen akıldır.


Faraza; biz üretim araçlarının etkisini; havadan, sudan, cinsiyetten, dilden, dinden ayırt edebilir miyiz? A şahsı üzerinde eşit bir ekinliğe sahip olan unsurlar, toplum yapılanmasının da altyapısına eşit etki ederler. Endüstriyalizmle birlikte ortaya çıkan mekanizmin etkinliği; yine şuur karşısında ve içinde bir yapılanmadır.


Batının büyük dâhileri; Sartreler, Nietzscheler, Baudrillardlar bu suni duruma itiraz edip gerçek insanı aramıyorlar mı? Kaldı ki; makine toplumu tabiatın verilerinden aşırma değil midir? Kaldı ki; insanı incelediğimiz zaman makineleşme basit bir cüzdür. İNSAN DEVASA VE ÖZNEL BİR YAPIDIR...


İnsan üretimi hiçbir yapı insan ile boy ölçüşemez. Problem insan ve şuur problemidir...

Bu yazıyı paylaş
Okur Katkısı

Yorumlar (9)

ali k 02-07-2009, 11:05

saygıdeğer veysel,
islambilim-dinler tarihi -hubut v. s dile getirilen adem yorumu hangi düşünüre nasip olmuştur...
şeriatiinin asıl yapısı budur..
ama nesnel durumada ilgisiz kalamazdı...

yine çözümleride gerçekçidir..

veysel menekşe 01-07-2009, 21:19

Okumak isterim elbet. Ancak sevgili Ali. k. Nereden bulup okuyacağım onu bilemiyorum..
Yine de düşünmen ve beni de düşündürmen umuduyla bir ipucu vermek isterim...
Tarih öncesi -ortası- sonrası- ötesi- altı- üstü -ve ilh....insan tanmlamaları bana asla tanımlayıcı gelmediği gibi doğru bir usul tercihi olarak ta gelmiyor. Batılı olsun Doğulu olsun ..Buna bizim
öğretmen de dahil 300 yıldan beridir yapılan insan tanım ve tasnifleri Modern Toplum
Mühendislikleri'ne uygun malzeme taşımaktan başka bi işe yaramamıştır....
"İnsan'ın Ne'liği' ne Dair " Ne biliyoruz sahiden?..Herkesler Safevi Şialığı'na saldırıyor.ama....
Ali Şialığı 'nın tam olarak neye tekabül ettiğini kavramış olarak değil...
Şayet biz SALT REJİM MUHALİFLİĞİ dolayımında bir Ali Şialığını olumlayıp yücelteceksek
bu hususta ne komünistlerin eline su dökebiliriz ne de jakoben protestanların...
Daha başka bişey olmalı daha başka bişey söylenmeli Ali kardeşim....
Kelimeler ve Kavramlar kitapta durdukları gibi durmazlar a benim canım...Bir ömür boyu etkisi
geçmeyen sarhoşluklara da yol açabilirler ve daha kötüsü ayık gezmenin ne demek olduğunu
unutma ihtimalinizi de daima saklı tutarlar içlerinde...İNSAN' I ETKİYE AÇIK HALE GETİREN...
KİTAPTAN DAHA SİNSİ KURNAZ VE ZALİM BİR ZÜLEYHA' YA TANIK OLMAMIŞ
TIR İNSAN OĞLU..Yusuf Yüzlüler müstesna....Wesslam!..

ali k 01-07-2009, 10:48

saygıdeğer menekşe,
birde benim kabaca anlattığım EVRENSEL KONUM-VAROLUŞSAL DURUM-İNSANBİLİM eksenli bir modelim var....önceki yazılarmıda görebilirsin....incelersen iyi olur....

ali k 01-07-2009, 08:41

,aydıının kendinii tanıması içi ciddi bir evren ve toplum sorgulamasnı gerektirir....
tarih içindeki insanın neliğini tanımayı gerektirir....
ki aydın insanı tarif edebilsin.....
kendini konumlandırabilsin....

veysel menekşe 30-06-2009, 15:43

Sevgili Ali K !.
Aydın'ın kendini sorunsallaştırmasından söz etsek nasıl olur? Aydın' ın bizatihi kendisinin sorun
olmaklığından söz eden bilgelerimize (C.Meriç ,A.Şeriati,İkbal, N.el Attas,Nasr..Cibran ,vb.)
kulak versek nasıl olur?.İnsan Tanrı tanmaz ve/veya Tanrı önemsemez tavrını sürdürdüğü sürece
bırakınız şunu bunu aşmayı ; olsaolsa tepe takla kendini aşar . Yani intihar eder.
Şu avuntuyu da bırakalım. Ki ......zaman zaman Merhum öğretmenimiz de bu avuntuya kendini
kaptırmış boşuna teselli aramıştır.Bu avuntu şudur: İnsan çok uzun ömürlü bir varlıktır ve henüz
7000 yaşlarında genç bir delikanlıdır.Birikimleri vardır vebu birikimlerini biteviye üretip tüketmeye
devam ederek büyümesini sürdürecek nihayet mükemmel insan olup handiyse ilahi bir varlık ;
olup çıkıverecektir...Tanrı olma ihtimali dahi vardır ve bu yolculuk böylece bir varış noktası
olmaksızın sürüp gidecektir...
Oysa sevgili Ali K.......Gökhan ÖZGÜN' ün bile farkına vardığı gibi insan ;her yönü ile kısıtlı ve
kuşatılmış bir varlıktır.. Buna ömrü de dahil dir..ve . Öyle...7000 yıldır biriktiri lmiş hazır reçeteler
filan da yoktur önünde..Tarih denen bir kara delik vardır ki iştahı da bitip tükenecek gibi görün
memektedir.İNSAN'ın kendinden ...kendinde içkin olan o bildik tanıdık kendinden başka yaslana-
bilceği bir öteki kendilik yoktur.İNSAN'IN yapıp edeceği yegane şey o bildik tanıdık kendiliğinin
farkına varmak ve onun sesine kulak vermek olacaktır.Devam edeceğim.

ali k 30-06-2009, 08:56

batı-dogu ve islam dünyasının tarihsel süreç içide bir yapısı vardır.
sartrenin varoluşculuk özgürlük
baudillardın kitle iletişmine dair tespitleri
nietzscheni n üst insanı ,insan varlığı ve eylemine dair ,klasik okumaya muhalif önemli tespitler yapar...
mevcut ve mevcut ötesi insana dair ,batı vedogu sürecine eleştirel bakarlar...
ne batıyı ,nede doguyu aşmak öyle kolay değildir..
hele kapitalizm içinde....
aydın,bu süreç ve baglamlarda neyi sorunlaştrıyor ,ona bakmakgerekir...
ve birde bizim çıkaracağıımz sonuçlar ..

veysel menekşe 29-06-2009, 13:49

Bu Dahi(!) ler insan'a yabancı ve düşman Tanrı karşısında ....
Tanrı' ya düşman ve yabancı insan tepkisi vermişlerdir..
Tanımadıkları bir Tanrı'yı öldürmüşler,tanımadıkları insanı da Tanrı yerine koymuşlardır.
Pençeli -pençesiz her türden faşizm ler'in kurucu babaları olan bu dahiler ..
Gücü kutsayan güce tapınan Beyaz Adam'ın kuruyan damarlarına kan pompalayarak...
İnsanlık Tarihi'nin en kanlı savaşlarına en acımasız cinayetlerine imza atan..
Modern Devlet Tanrısı'nın merhametsiz peygamberlerinden başka birşey de değillerdir.
Batı ve Batılı Düşünce'yi yanlış okuma kararlılığımız devam ediyor gibi..
A.Şeriati sadece bir giriş denemesi yapmıştır .Mülahazat öğrencilerine düşüyorsa şayet...
Bunu da motamot onu tekrar ederek değil, O'nu da aşmayı deneyerek yapmamız gerekiyor.
Ali Şeriati artık kimseyi rahatsız etmiyor merak etmeyin. Nedeni de şudur:
Merhum Doktor'un öğrencileri Risale-i Nur Şakirdleri'ne dönüşmüşlerdir...
Daha garibi de şudur ki onlar kadar aktif olmayı da hala başaramamışlardır.
Şimdilik bu kadar çünkü hem yer müsaid değil hem de sanalalemde (kiminle muhatab olduğumun
belli olmadığı yabancı bir alemde) konuşmaya hala alışamadım.Ruberu tanışma talebime de
henüz bir cevab alamadım.Kendi kendime konuşuyor ve yazıyorum işte.Kusuruma bakmayın.
Wesselam!..

şeriati nurettin meriç 11-06-2009, 19:15

teşekürler efendim analiz için.. umutla muhabbetle..

Oğuzhan Özdemir 10-06-2009, 15:14

Kısa olarak iyi ifade edilmiş. Sartre, Nietzsche ve Baudrillard hakkındaki belirlenime katılıyorum. Sartre'ı özellikle mücadelesi ile, Frantz Fanon'un ölmeden hemen önce kaleme aldığı Yeryüzü'nün Lanetlileri adlı eserine Sartre'ın yazdığı önsöz kendisini özetler, Nietzsche ve Baudrillard'ı yazdıkları ile oldukça beğeniyorum. Bunu yanında Feyerabend, John Zerzan( özellikle bu adam) oldukça nitelikli şahsiyetler.

Yorum yaz

Yorumunuz editör onayından sonra yayımlanır.

Bu sitede yalnızca sitenin çalışması için gerekli çerezler kullanılır. Ölçümleme çerezleri için onayınızı isteriz. Ayrıntı: Çerez Politikası ve KVKK Aydınlatma Metni.