İSLAM BİLİM DERSLERİ BAŞLIYOR
Dr. Ali Şeriati'nin İslam-Bilim adlı konferanslarından oluşan eserini dersler halinde yayına hazırladık. Site üyelerimiz ve ziyaretçiler burada yayınlanacak dersleri takip edebileceklerdir. Pazartesi ve Perşembe günleri yayınlanacak olan dersleri muntazam takip edip tartışan takipçiler muayyen bir vaktin sonunda bu ön…
Dr. Ali Şeriati'nin İslam-Bilim adlı konferanslarından oluşan eserini dersler halinde yayına hazırladık. Site üyelerimiz ve ziyaretçiler burada yayınlanacak dersleri takip edebileceklerdir. Pazartesi ve Perşembe günleri yayınlanacak olan dersleri muntazam takip edip tartışan takipçiler muayyen bir vaktin sonunda bu önemli dersleri bitirmiş olacaklardır.
Derslerin bitiminde takipçiler tarih bilinci, tarih felsefesi, toplumsal tevhid ve toplumsal şirk, ideal insan, toplumbilim, tevhidi dünya görüşü, altyapı ve üstyapı, ideoloji olarak İslam, varoluşçuluk, materyalizm, alinasyon, Marksizm gibi birçok önemli konu hakkında önemli bilgiler edinmiş olacaklardır. Hem derslerin takibi hem de dersler üzerine yapılacak tartışmalarla Doktor'un öğrencileri olarak O'nun fikirlerini tanımış, tartışmış ve belki ümidimiz odur ki ilerilere taşımız olacağız.
SUNUŞ
Ali Şeriatî, çağımızın aydın din düşünürleri arasında önemli bir kişilik olarak yerini almıştır. Onun önemi, verdiği düşünce savaşımından doğmaktadır. Bir aydın olarak erdiği bilinci halkıyla paylaşma çabasıyla oradan oraya koşup durmuştur.
Kitaplarıysa bu koşuşturmanın haritası gibidir. Toplumsal eylemlerin temeli olan düşünme eylemini her yaştan, her kesimden öğrencileriyle birlikte yaratmak, düşünmeye toplumsal boyut kazandırmak için her şeyini vermeye hazır olmuştur hep.
Şeriatî’nin söylediklerini anlayabilmek için onu bir din toplumbilimcisi olarak anlamak gereklidir. O, dine toplumsal bir temel, faal bir öğe olarak bakmaktadır. Dinin toplumdaki işlevi ilgilendirmektedir onu. Bir din düşünürü olarak hep bu dünyaya yöneliktir. İnsan ve toplum edimlerinin bu dünyadaki sonuçları önemlidir onun için.
Bu yüzden dinî terimleri yeni bir bakış açısıyla hayata kazandırma, onların toplumsal ve toplumbilimsel anlamlarını yeniden yaşar kılma çabasındadır.
Şeriatî, çalışma biçimi olarak Batı’dan oldukça çok şey almıştır. Onun başarısında bu olgunun etkisi göz ardı edilmemelidir. O, Batı kültürünün Doğu insanları üzerindeki yetkisine başkaldıran, onunla savaşan bir aydın olmak yanında Batı’da kullanılan bilimsel yöntemlerin aydın sorumluluk ve yükümlülüğünün de işin içinde olması koşuluyla iyi sonuçlar veren yöntemler olduğuna inanan bir düşünce adamıdır. Onun yönteme verdiği önem, çalışmalarına ayrı bir değer katmıştır.
İslam-bilim, Ali Şeriatî’nin Hüseyniye-i İrşad Kurumu’nda verdiği bir dizi derslerden oluşmaktadır. Şeriatî’nin, aynı adı taşıyan bir eseri daha vardır ki o da Meşhed’de verdiği derslerden oluşmaktadır. Elinizdeki İslam-bilim, Meşhed’de oluşan İslam-bilim kitabının devamı niteliğindedir.
İkinci İslam-bilim, yirmi yedi dersi içermektedir.
Şeriatî’nin ölümünden sonra oluşturulan yayın komisyonunca üç cilt olarak yayımlanan bu eserin Türkçesini okuyucuya, yararlanmada kolaylık olması açısından tek cilt olarak sunmayı uygun bulduk.
Şeriatî, eserine, amaçladığı İslam-bilimin ne olduğunu açıklamakla başlar. Söz konusu ettiği bilimle, yaygın kullanımda anlaşılan bilimin bir olmadığını, burada bilim derken daha çok tanıyış ve bilinci kastettiğini vurgular. Bunun ardından, inançların geometrik şekillerle ele alınmalarından söz eder. Bir inanç ya da ideoloji, geometrik şekil üzerinde anlatılıp açıklanabiliyorsa bu, o inanç ya da ideolojinin doğruluk ve mantıklılığının kanıtıdır, Şeriatî’ye göre.
Bu kitapta tarih bilinci, tarih felsefesi, toplumsal tevhid ve toplumsal şirk, ideal insan, toplumbilim, tevhidi dünya görüşü, altyapı ve üstyapı, ideoloji olarak İslam, varoluşçuluk, materyalizm, alinasyon, Marksizm gibi birçok önemli konu incelenip irdelenmiştir. Bu bakımdan kitap, bir başucu eseri niteliğindedir.
Okuyucuya aslına sadık, duru ve anlaşılır bir çeviri sunmaya çalıştım.
Başardıysam ne mutlu.
Faruk Alptekin
İSLAM BİLİM DERSLERİ
İNSANBİLİM YA DA HÜMANİZM.. 28
İNSANBİLİM; ÂDEM’İN YARATILIŞI 43
TARİH FELSEFESİ; HABİL-KABİL. 49
KABİLCİ, EGEMEN KUTUP; MÜLK-MÂLİK-MELE. 60
HABİLCİ MAHKÛM KUTUP; ALLAH-HALK. 61
İDEAL İNSAN; ALLAH’IN HALİFESİ 64
TEVHİD BİLGİSİNE GİRİŞ İÇİN BİRKAÇ KAYNAK. 76
ÇOK TANRIYA İNANILABİLİR AMA BUNLARIN ÇATIŞKI
TEVHİDİ DÜNYA GÖRÜŞÜNDE “ÇOKLUK” VE “BİRLİK” 83
“DOĞRU ANLAMA” ADINDA TEK BİR GÜÇ. 85
KUR’AN’IN DİLİYLE TEVHİDE DAYALI DÜNYA GÖRÜŞÜ. 88
TOPLUMSAL ALTYAPI [STRUCTURE SOCİALE] 93
KÖLELİĞE DAYALI ÜRETİM ALTYAPISI 95
FEODALİTE DÖNEMİNDE ÜRETİM ALTYAPISI 96
BURJUVAZİ DÖNEMİNDE ÜRETİM ALTYAPISI 96
TARİH FELSEFESİ OLARAK VAROLUŞÇULUK. 118
TARİH FELSEFESİ; BİR DOĞU EKOLÜ. 118
KARŞILAŞTIRMALI YA DA ÖLÇMELİ İSLAM.. 123
[ARAŞTIRMA YÖNTEMİ OLARAK] 123
KALKALIM VE BİR ADIM ÖNE YÜRÜYELİM... 135
“DÜŞÜNMEK”TE SABİT BİR YÖN. 135
GEÇİŞ DÖNEMİNDE FIRSAT ISTIRABI 138
UMUTSUZLUK KARANLIĞINDA BİR IŞIK. 139
İSLAM TARİHİ, İLK İSLAM’IN BİLİNÇLENDİRİCİ VE. 145
UYANDIRICI KAYNAĞINA BİR TÜNEL. 145
SEYYİD CEMAL VE ABDUH’UN YAPTIKLARI 148
TEVHİD; BİR TARİH FELSEFESİ 155
TARİH FELSEFESİNDE TEVHİD. 155
DİNİ GÖRÜŞÜN BAŞLANGICI, ŞİRK Mİ YOKSA TEVHİD Mİ?. 156
DİNİ GÖRÜŞÜN BAŞLANGICI ŞİRK MİDİR?. 156
DİNİ GÖRÜŞÜN BAŞLANGICI TEVHİD MİDİR?. 157
TANRILARIN YARATICISI KRON! [CHRON] 161
ZEUS; TANRILARIN AKIN ETMELERİNİN BAŞLAMASI 163
TEVHİD; TARİHİN BAŞLANGICI 164
TOTEMCİLİK; BEDEVİ TEVHİD. 165
İKİCİLİK; HAYRIN VE ŞERRİN YORUMU. 165
TEVHİDİN DÜNYA GÖRÜŞÜ DOĞRULTUSUNDA İNSANBİLİM.. 175
GERÇEK VE DOĞRU TANIMIYLA AHLAK. 176
İDEAL İNSAN VE GÜNÜMÜZ İNSANI 177
KUR’AN’DA EKMEĞİN YÜCELTİLİŞİ 178
GÜNÜMÜZ İNSANININ BUNALIMI, AHLAK BUNALIMI 188
FELSEFEDE MATERYALİST, AHLAKTA İDEALİST. 189
CEHALET, ÇIKAR VE KORKU; BEŞERÎ SAPMANIN TEMEL ETKENLERİ 214
HAC; TEVHİD VE İSLAM’IN ÖZDEŞ CİSİMLENİŞİ 221
İSLAM’IN ALTYAPISI ANLAMINDA TEVHİD. 223
TEVHİD TEMELİ ÜZERİNE İSLAM ÜSTYAPISI 223
A. İSLAM İDEOLOJİSİNİ ELİNDE TUTAN ÜÇ KOL BULUNMAKTADIR: 223
KÜLTÜREL VE TARİHSEL KOPUKLUK. 231
DURAĞANLIK VE DEVİNİMSİZLİK. 234
HEDEFSİZLİK; İNANÇ VE AMEL ARASINDA YABANCILIK. 235
KUŞKUCU DÜNYA GÖRÜŞÜ [SCEPTİCİSME] 239
SAÇMACI [ABSURDE] DÜNYA GÖRÜŞÜ. 239
BENMERKEZCİ DÜNYA GÖRÜŞÜ [EGOCENTRİSME] 240
KUR’AN VE ÖĞRETİLER AÇISINDAN TARİH. 245
TOYNBEE’NİN TEZİ VE “TARİHİN HAREKETE GEÇİRİCİ ETKENİ”. 271
TARİHİN HAREKETE GEÇİRİCİ ETKENİ 273
ÇEŞİTLİ İNANIŞLARDA TARİHİN MOTORU. 274
KARŞILIKLI SALDIRI VE SAVUNMA DOĞRULTUSUNDA TARİHİN HAREKETİ 276
DİNİN YENİLENMESİNİN GEREĞİ 279
IŞIĞIN HAREKETİ GİBİ ŞAŞIRTICI BİR HAREKET. 280
ÖLMEMEK İÇİN ACİZCE BİR SAVUNMA. 281
MAX WEBER VE KİŞİLİK KURAMI 289
MARX’IN HAYATININ ÜÇ DÖNEMİNDE MARKSİZM.. 293
BİLİMİN GENELLEŞMESİ YA DA AVAMİLEŞMESİ 293
DEĞİŞEN İNSANIN ÜÇLÜ HAYATI 294
MARX’IN HAYATININ ÜÇ DÖNEMİ 297
BİRİNCİ DÖNEM; GENÇ MARX, FİLOZOF MARX. 297
İKİNCİ DÖNEM; TOPLUMBİLİMCİ MARX. 297
MANTIKSAL ÇÖZÜMLEME; ÇÖZÜMLEME TÜRÜNÜN EN MANTIKSIZI! 298
AŞKTA KAYBETMEKTEN DOĞAN UKDE VE ÖFKE. 303
İDEOLOJİ DEĞİL TARİHİN HAREKETİNİN BİLİMSEL YASALARININ KEŞFİ 306
MARKSİZMDE TARİH FELSEFESİ 319
ON DOKUZUNCU YÜZYILDA MARKSİZM.. 367
İNSANLA ESERİN YA DA İNSANLA ESERİNİN İLİŞKİSİ; 376
MARX’IN ÖĞRETİSİNDE İNSANIN [SUJENİN] TANIMI 377
BİLİMSEL MARKSİZM VE DEVLET MARKSİZMİ 387
HEGEL’İN TARİH FELSEFESİYLE MARKSİZMİN TARİH FELSEFESİ ARASINDAKİ TEMEL AYRILIK 397
MARKSİZMDE ALİNASYON VE "İŞ-İHTİYAÇ" DİYALEKTİĞİ 407
SERMAYEDARLIK, ARTIK DEĞER. 433
İŞ, ÜRETİM MESELESİ VE İŞÇİYLE İLGİSİ 452
İSLAM ÖĞRETİSİNİN YETİŞTİRDİKLERİ 461
BİZ AYDINLARIN MUHATAPLARI 481
TOPLUMSAL DİYALEKTİK, SOSYALİZM, MÜLKİYETİN OLUMSUZLANMASI 523
SERMAYEDARLIĞIN AKLININ BAŞINA GELMESİ 563
BİRİNCİ DERSİN SORU VE CEVAPLARI 627
ÜÇÜNCÜ DERSİN SORU VE CEVAPLARI 644